Έκθεση-«φωτιά» για την αυθαιρεσία: Εκτοξεύθηκαν οι καταγγελίες κατά στελεχών των Σωμάτων Ασφαλείας το 2025

Αύξηση 53% στις υποθέσεις του ΕΜΗΔΙΠΑ, πάνω από 70% στις καταγγελίες πολιτών και σοβαρές επισημάνσεις για τις εσωτερικές έρευνες.

Η ετήσια έκθεση του Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (ΕΜΗΔΙΠΑ) του Συνηγόρου του Πολίτη για το 2025 καταγράφει σημαντική αύξηση τόσο των καταγγελιών όσο και των υποθέσεων που σχετίζονται με περιστατικά αυθαιρεσίας στα Σώματα Ασφαλείας, ενώ επισημαίνει χρόνιες αδυναμίες στις εσωτερικές πειθαρχικές έρευνες.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι συνολικές υποθέσεις που διαχειρίστηκε ο ΕΜΗΔΙΠΑ ανήλθαν στις 272, αυξημένες κατά 53% σε σχέση με το 2024 και αποτελώντας τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση από την έναρξη λειτουργίας του Μηχανισμού. Παράλληλα, οι καταγγελίες πολιτών για περιστατικά αυθαιρεσίας αυξήθηκαν κατά 71%, γεγονός που, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη, αποτυπώνει την αυξημένη εμπιστοσύνη των πολιτών στον θεσμό.

Αυξημένες εμφανίζονται και οι διοικητικές έρευνες που διατάχθηκαν από την Ελληνική Αστυνομία, οι οποίες ανήλθαν σε 185, έναντι 133 το 2024 (+40%). Αντίστοιχα, οι υποθέσεις που αφορούν το Λιμενικό Σώμα αυξήθηκαν από 5 σε 19, παρουσιάζοντας υπερτριπλασιασμό. 

 Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις υποθέσεις χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης που οδήγησαν σε τραυματισμούς πολιτών, αλλά και στη σημαντική αύξηση των υποθέσεων που αφορούν το Λιμενικό Σώμα, οι οποίες σχεδόν τετραπλασιάστηκαν μέσα στο 2025.

Οι περισσότερες καταγγελίες

Η μεγαλύτερη κατηγορία υποθέσεων αφορά προσβολές της σωματικής ακεραιότητας, οι οποίες έφτασαν τις 127 υποθέσεις (46,7%), ενώ ακολουθούν:

• Προσβολή προσωπικής ελευθερίας: 53 υποθέσεις (19,5%)
• Προσβολή του δικαιώματος στη ζωή: 30 υποθέσεις (11%)
• Χρήση πυροβόλου όπλου: 22 υποθέσεις (8%)
• Ρατσιστικό κίνητρο ή διάκριση: 21 υποθέσεις (7,8%)
• Βασανιστήρια: 18 υποθέσεις (6,6%)
• Προσβολή γενετήσιας ελευθερίας: 1 υπόθεση (0,4%).

Επιφυλάξεις για τις εσωτερικές έρευνες

Η έκθεση επισημαίνει ότι σε περίπου δύο στις τρεις υποθέσεις που αξιολόγησε ο Μηχανισμός διατυπώθηκαν επιφυλάξεις για την πληρότητα των εσωτερικών πειθαρχικών ερευνών, με συγκεκριμένες παρατηρήσεις και συστάσεις προς τις αρμόδιες υπηρεσίες. Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι εξακολουθεί να προτιμάται η Προκαταρκτική Διοικητική Εξέταση (Π.Δ.Ε.) αντί της Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης (Ε.Δ.Ε.), ακόμη και σε σοβαρές καταγγελίες, χωρίς να αιτιολογείται επαρκώς η επιλογή αυτή.

Αναφορές σε επαναπροωθήσεις και το ναυάγιο της Πύλου

Η έκθεση αναφέρεται ακόμη στις υποθέσεις επαναπροωθήσεων και παραβιάσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων στα σύνορα, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ολοκλήρωση της αυτεπάγγελτης έρευνας για το ναυάγιο της Πύλου. Ο Συνήγορος του Πολίτη σημειώνει ότι, παρά τη διαβίβαση του πορίσματος στον αρμόδιο υπουργό, δεν έχει ακόμη ασκηθεί πειθαρχική διαδικασία, διατυπώνοντας αιχμές για καθυστερήσεις και πρακτικές που, όπως αναφέρει, υπονομεύουν τον θεσμικό του ρόλο.

Προβληματισμός για τις φυλακές

Τέλος, ο ΕΜΗΔΙΠΑ εκφράζει εκ νέου προβληματισμό για το γεγονός ότι δεν διαβιβάστηκε ούτε μία υπόθεση από τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής σχετικά με καταγγελίες αυθαιρεσίας σε σωφρονιστικά καταστήματα, παρά τη σχετική πρόβλεψη της νομοθεσίας