Όταν οι θεσμικές εγγυήσεις υποχωρούν σιωπηλά

 

Άρθρο του Γιάννη Ταπεινού

Χωρίς να το αντιληφθούν πολλοί, σε ένα σχέδιο νόμου του Υπουργείου Οικονομικών περιλαμβάνεται μια ρύθμιση που αφορά τη λειτουργία των Υπηρεσιακών Συμβουλίων. Μια ρύθμιση που εκ πρώτης όψεως μοιάζει διαδικαστική, αλλά στην πραγματικότητα αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής ισορροπίας στη δημόσια διοίκηση.

Το άρθρο 105 του συγκεκριμένου σχεδίου νόμου προβλέπει ότι ένα Υπηρεσιακό Συμβούλιο μπορεί να συγκροτείται και να λειτουργεί ακόμη και χωρίς τη συμμετοχή αιρετών εκπροσώπων των εργαζομένων, εφόσον αυτοί δεν έχουν εκλεγεί. Με μια πρώτη ανάγνωση, ίσως να φαίνεται ως μια πρακτική διευκόλυνση. Στην ουσία όμως πρόκειται για ουσιαστική μεταβολή.

Τα Υπηρεσιακά Συμβούλια δεν είναι απλά διοικητικά όργανα. Είναι οι χώροι όπου κρίνονται ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την υπηρεσιακή πορεία των εργαζομένων. Μεταθέσεις, τοποθετήσεις, πειθαρχικά ζητήματα, εξέλιξη. Εκεί αποτυπώνεται στην πράξη η έννοια της αξιοκρατίας.

Γι’ αυτό και η συμμετοχή των αιρετών εκπροσώπων των εργαζομένων δεν είναι μια τυπική πρόβλεψη. Είναι θεσμική εγγύηση. Είναι η φωνή της πραγματικής υπηρεσίας μέσα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Είναι το αντίβαρο σε μια διοίκηση που διαφορετικά λειτουργεί μονομερώς.

Στον χώρο της Αστυνομίας, η συμμετοχή αυτή δεν ήταν ποτέ αυτονόητη. Διαμορφώθηκε μέσα από αγώνες και σταδιακές θεσμικές κατακτήσεις. Και ακριβώς γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη αξία.

Η νέα ρύθμιση δεν καταργεί ευθέως τη συμμετοχή των αιρετών. Κάνει όμως κάτι πιο σύνθετο: επιτρέπει τη λειτουργία των Υπηρεσιακών Συμβουλίων χωρίς αυτούς. Και αυτό αρκεί για να αλλάξει στην πράξη η ισορροπία.

Γιατί όταν ανοίγει η δυνατότητα λειτουργίας χωρίς εκπροσώπηση, τότε αργά ή γρήγορα αυτή η δυνατότητα μπορεί να γίνει κανόνας. Με καθυστερήσεις, με παρατάσεις, με διαδικαστικές εκκρεμότητες. Και χωρίς να υπάρξει ποτέ μια ευθεία κατάργηση.

Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι μόνο το περιεχόμενο της διάταξης. Είναι το γεγονός ότι μια τέτοια πρόβλεψη μπορεί να περάσει χωρίς να γίνει αντιληπτή από τους ίδιους τους εργαζόμενους. Δεν προκαλεί θόρυβο. Δεν είναι πρωτοσέλιδο. Και ακριβώς γι’ αυτό περνά σιωπηλά.

Σε μια περίοδο που ζητείται από τους ανθρώπους της πρώτης γραμμής να δείχνουν καθημερινά επαγγελματισμό, συνέπεια και υπευθυνότητα, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει ότι οι θεσμοί λειτουργούν με ισορροπία και δικαιοσύνη.

Η συμμετοχή των εργαζομένων στα Υπηρεσιακά Συμβούλια δεν είναι προνόμιο. Είναι στοιχείο εμπιστοσύνης και βασικός όρος για την αξιοπιστία των αποφάσεων.

Και αυτό δεν μπορεί να υποχωρεί σιωπηλά.

Η ενίσχυση των θεσμών δεν γίνεται με διατάξεις που αφήνουν περιθώρια αποκλεισμού. Γίνεται με κανόνες που κατοχυρώνουν τη συμμετοχή και τη διαφάνεια.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η εύρυθμη λειτουργία μιας υπηρεσίας δεν εξαρτάται μόνο από τη διοίκηση. Εξαρτάται από τους ανθρώπους της.

Γιάννης Ταπεινός
Αναπληρωτής Γραμματέας Τομέα Προστασίας του Πολίτη
ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής