Υπόθεση Ριζάι: Ο Σκανδάμης δείχνει τον Σωφρονιστικό Κώδικα και ζητά παραίτηση Χρυσοχοΐδη – «Γνώριζαν από την πρώτη στιγμή»

Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μία πολιτική αντιπαράθεση γύρω από την απόδραση του Αλκέτ Ριζάι. Ο Μαρίνος Σκανδάμης βάζει πλέον στο τραπέζι συγκεκριμένες διατάξεις του Σωφρονιστικού Κώδικα και ζητά την άμεση παραίτηση του υπουργού Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, του αρμόδιου Γενικού Γραμματέα και όσων είχαν διοικητική ευθύνη. Και η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα: ο Σκανδάμης είναι δικηγόρος, διδάκτωρ Νομικής και πρώην Γενικός Γραμματέας Αντεγκληματικής Πολιτικής — γνωρίζει δηλαδή εκ των έσω το θεσμικό πλαίσιο που επικαλείται.

Η δημοσιοποίηση του βίντεο από τις Φυλακές Δομοκού είναι αυτή που πυροδοτεί τη νέα παρέμβαση. Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, το υλικό καταγράφει τον Ριζάι να κατευθύνεται προς το αρχιφυλακείο πριν από τη δολοφονία του κρατούμενου Αντώνη Παπαδάτου. Ο Ριζάι δεν κατηγορείται για τη συγκεκριμένη ανθρωποκτονία και έχει αρνηθεί ότι βρισκόταν μέσα στο «τυφλό» δωμάτιο όταν έπεσαν οι πυροβολισμοί.

Ο Σκανδάμης, όμως, μεταφέρει το ερώτημα αλλού:

Τι γνώριζαν οι αρμόδιες αρχές μετά τη δολοφονία και τι έκαναν με αυτή τη γνώση πριν επιτραπεί στον Ριζάι να ξαναβγεί από τη φυλακή;

Δεν μιλά μόνο ως πολιτικός – Γνωρίζει το σύστημα από μέσα

Αυτό είναι το σημείο που αξίζει να αναδειχθεί.

Ο Μαρίνος Σκανδάμης είναι δικηγόρος και διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, με επιστημονική δραστηριότητα στα πεδία της Εγκληματολογίας, της Αντεγκληματικής Πολιτικής και της Σωφρονιστικής. Κυρίως, όμως, έχει διατελέσει Γενικός Γραμματέας Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, καθώς και Ειδικός Γραμματέας στο ίδιο υπουργείο.

Με άλλα λόγια, όταν επικαλείται τον Σωφρονιστικό Κώδικα, δεν το κάνει ως ένας πολιτικός που απλώς σχολιάζει μια υπόθεση από απόσταση. Έχει υπηρετήσει σε θέση διοικητικής ευθύνης στο ίδιο θεσμικό πεδίο και γνωρίζει τη λειτουργία των σωφρονιστικών μηχανισμών, των μεταγωγών και του σχετικού νομοθετικού πλαισίου.

Γι' αυτό και η καταγγελία του δεν εξαντλείται στο «να παραιτηθεί ο υπουργός». Δείχνει συγκεκριμένα τα άρθρα 9 και 55 του Σωφρονιστικού Κώδικα και υποστηρίζει ότι υπήρχαν δυνατότητες παρέμβασης πριν φτάσουμε στη σημερινή κατάσταση.

Το άρθρο 55 και το ερώτημα που δύσκολα προσπερνάται

Εδώ βρίσκεται ίσως το ισχυρότερο σημείο της παρέμβασής του.

Το άρθρο 55 του Σωφρονιστικού Κώδικα δεν αντιμετωπίζει την άδεια ως μια αυτόματη διαδικασία επειδή ένας κρατούμενος έχει επιστρέψει από προηγούμενες άδειες. Μεταξύ των προϋποθέσεων προβλέπει να εκτιμάται ότι δεν υπάρχει κίνδυνος τέλεσης νέων εγκλημάτων κατά τη διάρκεια της άδειας, καθώς και να συντρέχουν λόγοι που δικαιολογούν την προσδοκία ότι δεν υπάρχει κίνδυνος φυγής ή κακής χρήσης της άδειας.

Και εδώ ακριβώς πατάει ο Σκανδάμης.

Δεν αμφισβητεί απλώς ότι ο Ριζάι είχε μέχρι τότε επιστρέψει από τις προηγούμενες άδειές του. Θέτει το ερώτημα εάν τα νέα δεδομένα που είχαν προκύψει μετά τη δολοφονία του Φεβρουαρίου έπρεπε να αλλάξουν την αξιολόγηση του κρατουμένου για τις επόμενες άδειες.

Αυτό είναι διαφορετικό ερώτημα.

Διότι το επιχείρημα «είχε επιστρέψει στις προηγούμενες άδειες» αφορά το παρελθόν. Το άρθρο 55 απαιτεί αξιολόγηση του κινδύνου για την άδεια που πρόκειται να χορηγηθεί.

«Γνώριζαν από την πρώτη στιγμή»

Ο Σκανδάμης προχωρά ακόμη περισσότερο. Υποστηρίζει ότι ο υπουργός και οι αρμόδιοι υφιστάμενοί του γνώριζαν την παρουσία του Ριζάι στον χώρο όπου εκτυλίχθηκαν τα γεγονότα της δολοφονίας και ότι, παρά τα στοιχεία που υπήρχαν, δεν ενεργοποιήθηκαν οι δυνατότητες που, κατά τη νομική του ερμηνεία, παρείχε ο Σωφρονιστικός Κώδικας.

Επικαλείται παράλληλα το άρθρο 9 για το ζήτημα της μεταγωγής και υποστηρίζει ότι μπορούσε να εξεταστεί η μεταφορά του Ριζάι σε άλλο σωφρονιστικό κατάστημα για λόγους τάξης και ασφάλειας.

Πρόκειται για σοβαρό ισχυρισμό του Σκανδάμη που απαιτεί απάντηση από το Υπουργείο — όχι για δικαστικά διαπιστωμένη παράβαση καθήκοντος.

Και το «ελληνικό FBI» στο κάδρο

Ο πρώην Γενικός Γραμματέας Αντεγκληματικής Πολιτικής δεν σταματά στην πολιτική ηγεσία.

Θέτει ζήτημα και για τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, υποστηρίζοντας ότι θα έπρεπε να είχε επισημανθεί προς το σωφρονιστικό κατάστημα ο ενδεχόμενος κίνδυνος από τη συνέχιση των αδειών.

Και εδώ προκύπτει ένα απολύτως συγκεκριμένο ερώτημα που μπορεί να απαντηθεί:

Υπήρξε υπηρεσιακή ενημέρωση ή εισήγηση προς τις φυλακές σχετικά με τον Ριζάι μετά τη δολοφονία Παπαδάτου; Και εάν υπήρξε, τι ανέφερε;

Εάν δεν υπήρξε, γιατί;

Από το βίντεο στη 16η άδεια

Η χρονική ακολουθία είναι αυτή που δίνει ιδιαίτερο βάρος στην υπόθεση.

Τον Φεβρουάριο δολοφονείται κρατούμενος μέσα στις Φυλακές Δομοκού. Σήμερα δημοσιοποιείται βίντεο που αποτελεί μέρος των στοιχείων της υπόθεσης και καταγράφει τις κινήσεις του Ριζάι πριν από το έγκλημα. Ο ίδιος δεν κατηγορείται για τη δολοφονία.

Στη συνέχεια εξακολουθεί να λαμβάνει άδειες.

Και στην τελευταία δεν επιστρέφει.

Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η τελευταία άδεια χορηγήθηκε παράνομα. Κάνει όμως απολύτως εύλογο το ερώτημα που θέτει ο Σκανδάμης: ποια στοιχεία τέθηκαν ενώπιον των αρμόδιων οργάνων όταν αξιολογήθηκαν οι προϋποθέσεις του άρθρου 55;

Τα έγγραφα μπορούν να δώσουν την απάντηση

Και εδώ θα έκλεινα πολύ πιο δυνατά το Katehacker:

Η υπόθεση πλέον δεν χρειάζεται άλλες γενικές διαβεβαιώσεις. Χρειάζεται ημερομηνίες και έγγραφα.

Τι γνώριζε το Υπουργείο μετά τη δολοφονία Παπαδάτου; Τι γνώριζε η Αντεγκληματική Πολιτική; Τι γνώριζε η ΔΑΟΕ; Ποια στοιχεία είχε στη διάθεσή του το αρμόδιο όργανο που ενέκρινε τις επόμενες άδειες; Αξιολογήθηκε το βίντεο; Αξιολογήθηκαν οι καταθέσεις; Και με ποιο σκεπτικό κρίθηκε ότι εξακολουθούσαν να πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 55;

Ο Σκανδάμης δεν θέτει αυτά τα ερωτήματα ως ένας εξωτερικός παρατηρητής. Είναι νομικός, διδάκτωρ Νομικής και έχει καθίσει ο ίδιος στη θέση του Γενικού Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής.

Γι' αυτό και η παρέμβασή του δεν μπορεί να απαντηθεί μόνο με το ότι «ο Ριζάι επέστρεφε από τις προηγούμενες άδειες».

Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:

Μετά τη δολοφονία στις Φυλακές Δομοκού, υπήρχαν νέα δεδομένα που έπρεπε να επηρεάσουν την επόμενη απόφαση;

Και σε αυτό, πλέον, η απάντηση πρέπει να δοθεί από εκείνους που είχαν τα στοιχεία και υπέγραφαν τις αποφάσεις.