Athens Flying Week: Η Πολεμική Αεροπορία δεν είναι θέαμα – Αδυσώπητα ερωτήματα μετά την τραγωδία

 

Δύο άνθρωποι της Πολεμικής Αεροπορίας δεν γύρισαν στις οικογένειές τους. Αυτό πρέπει να βρίσκεται πάνω από οτιδήποτε άλλο γράφεται για την τραγωδία στην Τανάγρα. Ακριβώς όμως επειδή χάθηκαν δύο αξιωματικοί, η συζήτηση δεν μπορεί να τελειώσει στα συλλυπητήρια, στο τριήμερο πένθος και στη φράση «τα αίτια διερευνώνται». Υπάρχουν ερωτήματα. Και πρέπει να απαντηθούν.

Το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, ένα F-4E Phantom II της 338 Μοίρας της 117 Πτέρυγας Μάχης, το οποίο συμμετείχε στο Athens Flying Week 2026, κατέπεσε περίπου τρία ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της 114 Πτέρυγας Μάχης. Οι δύο χειριστές του έχασαν τη ζωή τους.

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι από την αρχή: δεν γνωρίζουμε ακόμη γιατί έπεσε το Phantom. Δεν γνωρίζουμε εάν υπήρξε τεχνική αστοχία ή κάποιος άλλος παράγοντας. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και οποιαδήποτε βεβαιότητα για τα αίτια αυτή τη στιγμή θα ήταν αυθαίρετη.

Άλλο όμως η αιτία της πτώσης και άλλο η υποχρέωση να εξεταστεί ολόκληρο το πλαίσιο μέσα στο οποίο πραγματοποιήθηκε η συγκεκριμένη πτήση.

Τι έκανε ένα επιχειρησιακό Phantom σε ένα Air Show;

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, το αεροσκάφος συμμετείχε με διέλευση και όχι σε ακροβατική επίδειξη.

Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: ποια είναι η σκοπιμότητα συμμετοχής επιχειρησιακών μαχητικών σε μια εμπορική αεροπορική διοργάνωση;

Ποιος αποφασίζει ποια αεροσκάφη συμμετέχουν; Με ποια κριτήρια; Ποιο είναι το όφελος για την Πολεμική Αεροπορία; Και ποιος κάνει τη στάθμιση ανάμεσα στην προβολή και στον κίνδυνο που συνοδεύει κάθε επιπλέον πτήση ενός μαχητικού;

Δεν είναι ερωτήματα εναντίον των αεροπορικών επιδείξεων. Είναι ερωτήματα που προκύπτουν όταν μια πτήση καταλήγει με δύο νεκρούς.

Η Τανάγρα παραμένει στρατιωτική βάση

Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση.

Το Athens Flying Week πραγματοποιείται μέσα στην Αεροπορική Βάση Τανάγρας και έχει, πέρα από το αεροπορικό θέαμα, σαφή εμπορικά χαρακτηριστικά: εισιτήρια, εμπορικούς χώρους, εστίαση και VIP παροχές.

Και εδώ πρέπει να τεθεί ένα απλό ερώτημα:

Μέχρι πού μπορεί να φτάνει η εμπορική αξιοποίηση μιας ενεργής στρατιωτικής εγκατάστασης και της εικόνας της Πολεμικής Αεροπορίας;

Προφανώς κανείς σοβαρός δεν μπορεί να συνδέσει ένα VIP εισιτήριο με την πτώση του Phantom.

Μετά όμως τον θάνατο δύο στελεχών είναι απολύτως θεμιτό να μάθουμε ποια ακριβώς είναι η σχέση της διοργάνωσης με την Πολεμική Αεροπορία, τι παρέχει κάθε πλευρά και ποιος αναλαμβάνει το κόστος και το ρίσκο.

Ποιος πληρώνει;

Ένα Phantom δεν απογειώνεται χωρίς κόστος.

Καύσιμα, τεχνική υποστήριξη, εργατοώρες, προσωπικό εδάφους, προετοιμασία και φθορά ενός πανάκριβου στρατιωτικού μέσου.

Ποιος καλύπτει αυτό το κόστος όταν ένα στρατιωτικό αεροσκάφος συμμετέχει σε μια διοργάνωση με εισιτήριο;

Υπάρχει οικονομική συμφωνία; Καταβάλλεται τίμημα για τη χρήση της στρατιωτικής βάσης; Καλύπτεται το κόστος συμμετοχής των μέσων της Πολεμικής Αεροπορίας; Τι εισπράττει το Δημόσιο;

Δεν υπονοούμε τις απαντήσεις. Ζητάμε να δοθούν.

Πίσω από το Phantom υπήρχαν δύο άνθρωποι

Αυτό είναι και το σημαντικότερο.

Μέσα στο cockpit δεν υπήρχαν δύο απρόσωπες φιγούρες μιας αεροπορικής επίδειξης. Υπήρχαν δύο άνθρωποι. Δύο αξιωματικοί που φόρεσαν τη στολή τους, μπήκαν στο αεροσκάφος και δεν επέστρεψαν.

Γι' αυτό πρέπει να απαντηθεί και κάτι ακόμη: πώς επιλέγονται τα πληρώματα που συμμετέχουν σε τέτοιες διοργανώσεις; Τι εκτίμηση κινδύνου προηγείται; Ποιος εγκρίνει το προφίλ της πτήσης και ποιος έχει την τελική ευθύνη να πει «πετάμε» ή «δεν πετάμε»;

Και επειδή από τη συντριβή τραυματίστηκαν και πολίτες από θραύσματα, η έρευνα πρέπει να εξετάσει όχι μόνο γιατί έπεσε το αεροσκάφος, αλλά και τι θα μπορούσε να είχε συμβεί εάν η πτώση είχε γίνει σε διαφορετικό σημείο.

Ποιες ζώνες ασφαλείας είχαν προβλεφθεί; Πόσο κοντά βρίσκονταν θεατές και εγκαταστάσεις; Ποιο ήταν το σχέδιο έκτακτης ανάγκης;

Το γεγονός ότι μια τραγωδία δεν έγινε μεγαλύτερη δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να εξεταστεί το χειρότερο σενάριο.

Δεν ζητάμε ενόχους πριν από το πόρισμα

Το εύκολο μετά από ένα δυστύχημα είναι να βρεθεί κάποιος ένοχος μέσα σε λίγες ώρες.

Δεν είναι αυτό το ζητούμενο.

Η αρμόδια επιτροπή της Πολεμικής Αεροπορίας πρέπει να ολοκληρώσει ανεπηρέαστη την έρευνά της και να απαντήσει τι οδήγησε στην πτώση του Phantom.

Παράλληλα όμως χρειάζεται να απαντηθεί ένα ευρύτερο ερώτημα: με ποιους όρους παραχωρείται μια ενεργή στρατιωτική βάση για ένα εμπορικό Air Show και με ποιους όρους συμμετέχουν σε αυτό προσωπικό και μέσα της Πολεμικής Αεροπορίας;

Να γίνουν γνωστοί οι όροι συνεργασίας. Να εξηγηθεί το οικονομικό σκέλος. Να εξεταστούν τα πρωτόκολλα ασφαλείας. Να μάθουμε ποιος εγκρίνει τη συμμετοχή των στρατιωτικών μέσων και με ποια κριτήρια.

Η Πολεμική Αεροπορία δεν είναι θέαμα

Η επαφή της κοινωνίας με την Πολεμική Αεροπορία έχει αξία. Ένα παιδί που βλέπει για πρώτη φορά ένα μαχητικό να περνά από πάνω του μπορεί εκείνη τη στιγμή να αποφασίσει ότι κάποτε θέλει να φορέσει αυτή τη στολή.

Αλλά υπάρχει ένα όριο που μετά την Τανάγρα πρέπει να ξανασυζητηθεί.

Η Πολεμική Αεροπορία δεν είναι εταιρεία θεάματος. Οι πιλότοι της δεν είναι performers και τα μαχητικά της δεν είναι εκθέματα ενός εμπορικού event.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουν οι αεροπορικές επιδείξεις.

Σημαίνει ότι μετά από δύο νεκρούς τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητο.

Γιατί στο τέλος, όταν σβήσουν τα φώτα του Air Show και αδειάσουν οι VIP χώροι, μένει μια πραγματικότητα που καμία εντυπωσιακή διέλευση δεν μπορεί να καλύψει:

δύο θέσεις έμειναν άδειες σε δύο οικογένειες.

Και απέναντι σε αυτές, η Πολεμική Αεροπορία και η Πολιτεία οφείλουν κάτι περισσότερο από συλλυπητήρια.

Οφείλουν απαντήσεις.