Αυτόφωρο αστυνομικών: Η ουσιαστική διαφορά της πρότασης της ΠΟΑΣΥ και τα ερωτήματα που παραμένουν

Η πρόταση της ΠΟΑΣΥ για επέκταση της προστασίας των αστυνομικών από την αυτόφωρη διαδικασία έχει διαφορετική αφετηρία και περιεχόμενο από προηγούμενες συνδικαλιστικές παρεμβάσεις. Η Ομοσπονδία αναγνωρίζει την ισχύουσα νομοθεσία του 2012, η οποία αποτέλεσε κατάκτηση πολυετών συνδικαλιστικών διεκδικήσεων, και ζητά τη συμπλήρωσή της. Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: ποια ακριβώς αδικήματα θα καλύπτει η προτεινόμενη επέκταση;

Η πρόσφατη παρέμβαση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί εδώ και δεκαετίες το αστυνομικό προσωπικό: την εφαρμογή της αυτόφωρης διαδικασίας σε βάρος αστυνομικών για πράξεις που φέρονται να τελέστηκαν κατά την εκτέλεση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.

Όπως ήδη ανέδειξε το Katehacker, με την πρότασή της στις 22 Οκτωβρίου, η ΠΟΑΣΥ δεν ζητά τη δημιουργία μιας εντελώς νέας προστασίας, αλλά την επέκταση της υπάρχουσας νομοθετικής ρύθμισης.

Μια συνδικαλιστική κατάκτηση που δεν πρέπει να ξεχνάμε

Η εξαίρεση των αστυνομικών από την αυτόφωρη διαδικασία για συγκεκριμένα κατ' έγκληση διωκόμενα αδικήματα κατοχυρώθηκε με το άρθρο 19 του Ν. 4058/2012.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση αποτέλεσε σημαντική κατάκτηση του αστυνομικού συνδικαλιστικού κινήματος, έπειτα από πολυετείς διεκδικήσεις. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είχαν αναδείξει επανειλημμένα το πρόβλημα της ενεργοποίησης της αυτόφωρης διαδικασίας σε βάρος αστυνομικών έπειτα από εγκλήσεις που συνδέονταν με υπηρεσιακές ενέργειες.

Επομένως, η σημερινή συζήτηση οφείλει να ξεκινά από μια βασική παραδοχή: η σχετική προστασία υπάρχει ήδη εδώ και 14 χρόνια και δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως αίτημα που τίθεται για πρώτη φορά.

Τι ζητά επιπλέον η ΠΟΑΣΥ

Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι η ισχύουσα προστασία δεν καλύπτει αντίστοιχα τα αυτεπαγγέλτως διωκόμενα αδικήματα και προτείνει τη συμπλήρωση της νομοθεσίας.

Συγκεκριμένα, ζητά την επέκταση της εξαίρεσης από την αυτόφωρη διαδικασία σε σαφώς προσδιορισμένες περιπτώσεις αυτεπαγγέλτως διωκόμενων πλημμελημάτων, εφόσον αυτά συνδέονται άμεσα με την άσκηση των υπηρεσιακών καθηκόντων.

Στις περιπτώσεις αυτές προτείνεται να ακολουθείται η τακτική ποινική διαδικασία, με ενημέρωση του αρμόδιου εισαγγελέα και πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης.

Παράλληλα, η ΠΟΑΣΥ αναφέρεται στην ανάγκη σαφών προϋποθέσεων και εξαιρέσεων, ώστε να διασφαλίζονται τα δικαιώματα των πολιτών και η λογοδοσία των αστυνομικών.

Η διαφορά από την πρόταση της Θεσσαλονίκης

Η πρόταση της ΠΟΑΣΥ διαφοροποιείται από την πρόσφατη παρέμβαση συνδικαλιστών της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι ζητούν γενικότερη εξαίρεση από την κράτηση στο πλαίσιο του αυτοφώρου.

Επιπλέον, η πρόταση της Θεσσαλονίκης προβλέπει οι μηνύσεις σε βάρος αστυνομικών να εκδικάζονται μετά την έκδοση αμετάκλητης απόφασης στην υπόθεση του προσώπου που τους κατήγγειλε.

Μια τέτοια πρόβλεψη εγείρει σοβαρό ζήτημα ενδεχόμενης καθυστέρησης της δικαστικής διερεύνησης, καθώς η αμετάκλητη ολοκλήρωση μιας ποινικής υπόθεσης μπορεί να απαιτήσει χρόνια.

Αντίθετα, η ΠΟΑΣΥ δεν θέτει αντίστοιχη προϋπόθεση, αλλά επικεντρώνεται στη διεύρυνση της προστασίας που θεσπίστηκε το 2012.

Το κρίσιμο ερώτημα που παραμένει

Η ανάγκη προστασίας των αστυνομικών από αβάσιμες ή καταχρηστικές καταγγελίες είναι υπαρκτή και αποτέλεσε άλλωστε τη βάση των συνδικαλιστικών διεκδικήσεων που οδήγησαν στη νομοθετική ρύθμιση του 2012.

Ωστόσο, η επέκταση μιας ειδικής δικονομικής προστασίας χρειάζεται σαφή όρια.

Ποια ακριβώς αυτεπαγγέλτως διωκόμενα πλημμελήματα θεωρεί η ΠΟΑΣΥ ότι πρέπει να καλύπτονται;

Στην ανακοίνωση γίνεται λόγος για συγκεκριμένες περιπτώσεις, χωρίς όμως να παρουσιάζεται αναλυτικός κατάλογος αδικημάτων.

Εξίσου σημαντικό είναι να διευκρινιστεί ποιες πράξεις θα εξαιρούνται, ποιος θα κρίνει τη σύνδεσή τους με τα υπηρεσιακά καθήκοντα και ποιες εγγυήσεις θα αποτρέπουν την καταχρηστική εφαρμογή της προστασίας.

Η εξαίρεση από την αυτόφωρη διαδικασία δεν σημαίνει απαλλαγή από την ποινική ευθύνη. Ούτε όμως η ιδιότητα του αστυνομικού μπορεί να αποτελεί από μόνη της λόγο διαφορετικής αντιμετώπισης για κάθε καταγγελλόμενη πράξη.

Προστασία των αστυνομικών, χωρίς περιορισμό της λογοδοσίας

Η πρόταση της ΠΟΑΣΥ έχει συγκεκριμένη νομοθετική αφετηρία και αναδεικνύει ένα ζήτημα που αξίζει να εξεταστεί θεσμικά.

Η ουσιαστική αξιολόγησή της, όμως, προϋποθέτει να αποσαφηνιστεί το ακριβές πεδίο εφαρμογής της.

Η προστασία των αστυνομικών από καταχρηστικές διαδικασίες και η προστασία των πολιτών από ενδεχόμενες αυθαιρεσίες δεν είναι αντικρουόμενοι στόχοι.

Το ζητούμενο είναι μια ρύθμιση που θα εξασφαλίζει και τα δύο, χωρίς να δημιουργεί αδικαιολόγητα προνόμια αλλά ούτε και δυσανάλογη επιβάρυνση για όσους καλούνται καθημερινά να εφαρμόσουν τον νόμο.

Η ΠΟΑΣΥ έκανε ένα βήμα, αναγνωρίζοντας τη συνδικαλιστική κατάκτηση του 2012 και προσδιορίζοντας το πεδίο της προτεινόμενης επέκτασης. Το επόμενο είναι να παρουσιάσει συγκεκριμένα τα αδικήματα, τις προϋποθέσεις και τις εξαιρέσεις που εισηγείται.

Γιατί η ουσία δεν βρίσκεται στο γενικό αίτημα εξαίρεσης των αστυνομικών από το αυτόφωρο, αλλά στο ποιες πράξεις θα αφορά η προστασία, με ποια κριτήρια και με ποιες εγγυήσεις για όλους.