Μάχιμη πενταετία και αστυνομικοί μετά το 2011: Τι ισχύει, τι διεκδικείται και τι πραγματικά μπορεί να αλλάξει

Η συζήτηση για την επέκταση της μάχιμης πενταετίας κατά δύο επιπλέον έτη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το σύνολο του αστυνομικού προσωπικού, συμπεριλαμβανομένων όσων κατατάχθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά. Το γεγονός ότι οι νεότεροι αστυνομικοί υπάγονται σε διαφορετικό συνταξιοδοτικό καθεστώς δεν σημαίνει ότι η αναγνώριση πρόσθετου χρόνου στερείται αξίας. Αντιθέτως, μπορεί να προσφέρει ουσιαστικό οικονομικό όφελος, ακόμη και όταν δεν μεταβάλλει τον χρόνο αποχώρησης από την υπηρεσία.

Γράφει ο Δημήτρης Καραγιαννόπουλος

Η προοπτική επέκτασης της μάχιμης πενταετίας κατά δύο χρόνια αποτελεί μια σημαντική διεκδίκηση, η οποία δεν πρέπει να υποτιμάται εξαιτίας των διαφορετικών ασφαλιστικών προϋποθέσεων που ισχύουν για τους καταταγέντες μετά το 2011.

Άλλωστε, η αξία ενός συνταξιοδοτικού δικαιώματος δεν εξαντλείται στη δυνατότητα πρόωρης αποχώρησης. Η προσαύξηση της μελλοντικής σύνταξης αποτελεί εξίσου ουσιαστικό όφελος, ιδιαίτερα όταν η αναγνώριση πραγματοποιείται με ευνοϊκό κόστος.

Το πραγματικό ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να αμφισβητούμε τη χρησιμότητα της μάχιμης πενταετίας για τους νεότερους αστυνομικούς, αλλά να εξετάσουμε πώς μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τα οφέλη της, παράλληλα με τη διεκδίκηση δικαιότερων συνταξιοδοτικών προϋποθέσεων.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία του προβλήματος.

Σύνταξη στα 62, ακόμη και με 44 + 5 (πενταετία) χρόνια πραγματικής υπηρεσίας

Οι αστυνομικοί που κατατάχθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά υπάγονται, ως προς την κύρια ασφάλιση, στο καθεστώς του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

Με βάση τις γενικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, προβλέπεται πλήρης σύνταξη στο 62ο έτος της ηλικίας με 40 έτη ασφάλισης ή στο 67ο έτος με τον απαιτούμενο ελάχιστο χρόνο.

Αυτό δημιουργεί μια χαρακτηριστική περίπτωση: ένας αστυνομικός που κατατάχθηκε σε ηλικία 18 ετών, εφόσον υπηρετεί συνεχώς, θα συμπληρώσει 44 χρόνια πραγματικής υπηρεσίας μέχρι να φτάσει στο 62ο έτος της ηλικίας του.

Για τον συγκεκριμένο αστυνομικό, η αναγνώριση της μάχιμης πενταετίας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα μπορέσει να αποχωρήσει νωρίτερα. Μπορεί, όμως, να επηρεάσει θετικά το ποσό της ανταποδοτικής του σύνταξης.

Είναι άλλο πράγμα η συμπλήρωση περισσότερων συντάξιμων ετών και άλλο η θεμελίωση δικαιώματος αποχώρησης σε μικρότερη ηλικία.

Η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη, ώστε να μην καλλιεργούνται προσδοκίες που δεν προκύπτουν από το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο.

Το όριο των επτά ετών και η διαφορετική μεταχείριση των νεότερων αστυνομικών

Μία ακόμη σημαντική διαφοροποίηση αφορά τη δυνατότητα αναγνώρισης πρόσθετων συντάξιμων χρόνων.

Για τους αστυνομικούς που κατατάχθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2011 και μετά και υπάγονται στην κύρια ασφάλιση του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, το συνολικό όριο αναγνώρισης της μάχιμης πενταετίας και των λοιπών πλασματικών χρόνων ανέρχεται σε επτά έτη.

Αυτό διευκρινίζεται ρητά και στις επίσημες οδηγίες του e-ΕΦΚΑ, οι οποίες προβλέπουν ότι οι αναγνωριζόμενοι χρόνοι, όπως η στρατιωτική θητεία, οι σπουδές και ο χρόνος τέκνων, συνυπολογίζονται με τη μάχιμη πενταετία στο συγκεκριμένο ανώτατο όριο, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Αντίθετα, για τους αστυνομικούς που υπάγονται στο προγενέστερο συνταξιοδοτικό καθεστώς του Δημοσίου ισχύουν διαφορετικές δυνατότητες αναγνώρισης, οι οποίες εξαρτώνται από τις ειδικές διατάξεις και την ασφαλιστική κατάσταση κάθε στελέχους.

Η διαφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της προτεινόμενης επέκτασης της μάχιμης πενταετίας κατά δύο επιπλέον έτη.

Για παράδειγμα, ένας αστυνομικός που κατατάχθηκε μετά το 2011 και έχει ήδη αναγνωρίσει πέντε χρόνια μάχιμης υπηρεσίας και δύο χρόνια στρατιωτικής θητείας ή σπουδών έχει εξαντλήσει το σημερινό όριο των επτά ετών.

Επομένως, ακόμη και αν θεσμοθετηθεί η επέκταση της μάχιμης πενταετίας, ο συγκεκριμένος ασφαλισμένος δεν θα μπορεί να αξιοποιήσει επιπλέον χρόνο χωρίς αντίστοιχη μεταβολή του ισχύοντος πλαισίου.

Μια τέτοια αλλαγή θα απαιτούσε νομοθετική παρέμβαση, είτε με αύξηση του ανώτατου ορίου είτε με ειδική εξαίρεση συγκεκριμένων αναγνωριζόμενων χρόνων από αυτό.

Παράλληλα, όσοι έχουν ήδη εξαγοράσει στρατιωτική θητεία ή σπουδές δεν αποκτούν αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής των εισφορών τους σε περίπτωση μεταγενέστερης ευνοϊκότερης ρύθμισης. Για κάτι τέτοιο θα απαιτούνταν ειδική πρόβλεψη.

Η ουσία είναι ότι η επέκταση της μάχιμης πενταετίας μπορεί να προσφέρει πρόσθετο συνταξιοδοτικό όφελος, αλλά για τους μετά το 2011 καταταγέντες πρέπει να εξεταστεί παράλληλα και το ισχύον όριο των επτά ετών, ώστε η νέα δυνατότητα να μπορεί πράγματι να αξιοποιηθεί από όσο το δυνατόν περισσότερους συναδέλφους.

Η μάχιμη πενταετία έχει οικονομική αξία

Το γεγονός ότι ένας νεότερος αστυνομικός ενδέχεται να μη συνταξιοδοτηθεί νωρίτερα λόγω της μάχιμης πενταετίας δεν σημαίνει ότι η αναγνώρισή της στερείται σημασίας.

Αντιθέτως, ο πρόσθετος αναγνωριζόμενος χρόνος μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης, ενώ το ειδικό καθεστώς εισφορών της μάχιμης πενταετίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την οικονομική αξιολόγηση της αναγνώρισης.

Το πραγματικό όφελος εξαρτάται από τις συντάξιμες αποδοχές, τα συνολικά έτη ασφάλισης, το κόστος αναγνώρισης και την προσαύξηση της σύνταξης που θα προκύψει.

Επομένως, ούτε η άποψη ότι η μάχιμη πενταετία είναι άχρηστη για τους μετά το 2011 καταταγέντες ούτε η γενική διαβεβαίωση ότι συμφέρει πάντοτε ανταποκρίνονται στην ανάγκη για υπεύθυνη ενημέρωση.

Η οικονομική της αξία πρέπει να αξιολογείται με πραγματικά ασφαλιστικά δεδομένα και όχι με γενικεύσεις.

Η ΠΟΑΣΥ έχει ήδη ζητήσει την εξίσωση των συνταξιοδοτικών προϋποθέσεων

Υπάρχει, ωστόσο, μια ιδιαίτερα σημαντική παράμετρος που δεν πρέπει να παραβλέπεται.

Η ΠΟΑΣΥ έχει ήδη θέσει επισήμως το ζήτημα της συνταξιοδοτικής εξίσωσης των αστυνομικών που κατατάχθηκαν από το 2011 και μετά.

Συγκεκριμένα, με το υπ' αριθ. 504/2/43α έγγραφό της, της 9ης Μαΐου 2025, προς τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως, η Ομοσπονδία ζήτησε τη «Θεσμοθέτηση όμοιων προϋποθέσεων χορήγησης σύνταξης και αναγνώριση χρόνων ασφάλισης και στους κατατασσόμενους από 01/01/2011 και εντεύθεν».

Το αίτημα ήταν συγκεκριμένο: να προωθηθεί νέα νομοθετική ρύθμιση, ώστε στους αστυνομικούς που κατατάχθηκαν από το 2011 να εφαρμόζονται οι συνταξιοδοτικές διατάξεις που ισχύουν για τους συναδέλφους τους οι οποίοι ασφαλίστηκαν στο Δημόσιο από την 1η Ιανουαρίου 1993 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010.

Η παρέμβαση δεν περιοριζόταν στα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης.

Η Ομοσπονδία ανέδειξε επίσης τις διαφορετικές διαδικασίες χορήγησης σύνταξης λόγω ανικανότητας, την πρόσθετη πιστοποίηση αναπηρίας από τα ΚΕΠΑ, τις συνέπειες που μπορεί να προκύπτουν στην καταβολή του εφάπαξ, καθώς και τις εκκρεμότητες στην αναγνώριση διπλάσιου χρόνου υπηρεσίας για προσωπικό ειδικών αστυνομικών μονάδων.

Μάλιστα, στο ίδιο έγγραφο γινόταν αναφορά στην προηγούμενη νομοθετική επιτυχία της επέκτασης της δυνατότητας αναγνώρισης της μάχιμης πενταετίας στο σύνολο του αστυνομικού προσωπικού, με το άρθρο 23 του ν. 4997/2022.

Το στοιχείο αυτό έχει τη δική του σημασία.

Η συνταξιοδοτική εξίσωση των νεότερων αστυνομικών δεν αποτελεί ένα αόριστο αίτημα που διατυπώνεται σήμερα για πρώτη φορά. Υπάρχει ήδη επίσημη, τεκμηριωμένη συνδικαλιστική παρέμβαση προς την κυβέρνηση.

Βεβαίως, η υποβολή ενός αιτήματος δεν συνεπάγεται την αποδοχή του. Η συγκεκριμένη αλλαγή θα απαιτούσε νομοθετική πρωτοβουλία με ευρύτερες ασφαλιστικές και δημοσιονομικές συνέπειες.

Είναι, όμως, διαφορετικό να αναγνωρίζουμε τη δυσκολία υλοποίησης μιας διεκδίκησης και διαφορετικό να αγνοούμε ότι αυτή έχει ήδη τεθεί θεσμικά.

Δύο διαφορετικές διεκδικήσεις που δεν πρέπει να συγχέονται

Η επέκταση της μάχιμης πενταετίας κατά δύο επιπλέον έτη και η εξίσωση των συνταξιοδοτικών προϋποθέσεων των μετά το 2011 καταταγέντων δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Η πρώτη αφορά την αναγνώριση πρόσθετου συντάξιμου χρόνου, με ενδεχόμενη οικονομική ωφέλεια για τον ασφαλισμένο.

Η δεύτερη αφορά το ίδιο το πλαίσιο θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένας αστυνομικός μπορεί να αποχωρήσει από την υπηρεσία.

Η εξίσωση με το καθεστώς των παλαιότερων ασφαλισμένων θα αποτελούσε πολύ ευρύτερη μεταβολή. Γι' αυτό και δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, ούτε να παρουσιάζεται ως αυτόματη συνέπεια μιας πιθανής επέκτασης της μάχιμης πενταετίας.

Από την άλλη πλευρά, η δυσκολία μιας συνολικής ασφαλιστικής μεταρρύθμισης δεν αναιρεί την αξία των επιμέρους βελτιώσεων.

Χρειάζονται διεκδικήσεις με σαφές περιεχόμενο και ειλικρινής ενημέρωση

Το ζητούμενο για τους αστυνομικούς που κατατάχθηκαν από το 2011 και μετά δεν είναι απλώς να αυξηθεί ο αριθμός των ετών που μπορούν να αναγνωρίσουν.

Είναι να γνωρίζουν με σαφήνεια ποια δικαιώματα έχουν σήμερα, πώς επηρεάζεται η σύνταξή τους από την αναγνώριση πρόσθετου χρόνου και ποιες αλλαγές απαιτούν νέα νομοθεσία.

Η μάχιμη πενταετία μπορεί να έχει ουσιαστική οικονομική αξία. Η επέκτασή της κατά δύο έτη αποτελεί μια επιπλέον διεκδίκηση που πρέπει να εξεταστεί ως προς το πραγματικό της αποτέλεσμα.

Η συνταξιοδοτική εξίσωση, όμως, είναι ένα βαθύτερο ζήτημα, το οποίο η ΠΟΑΣΥ έχει ήδη αναδείξει επισήμως από τον Μάιο του 2025.

Ο συνδικαλισμός οφείλει να διεκδικεί το καλύτερο δυνατό, χωρίς να υποτιμά όσα μπορούν να επιτευχθούν, αλλά και χωρίς να παρουσιάζει ως δεδομένες αλλαγές που δεν έχουν ακόμη νομοθετηθεί.

Γιατί οι συνάδελφοι δεν χρειάζονται ούτε εύκολες υποσχέσεις ούτε απαξίωση των υπαρκτών ασφαλιστικών δυνατοτήτων.

Χρειάζονται τεκμηριωμένη ενημέρωση, ξεκάθαρες διεκδικήσεις και αποτελέσματα.

Και πάνω απ' όλα, χρειάζονται να γνωρίζουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια καλύτερη σύνταξη και στη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα.

Δημήτρης Καραγιαννόπουλος