Η Αστυνομία αλλάζει – Μπορεί ο συνδικαλισμός να αλλάξει μαζί της;

Η συζήτηση για το μέλλον της Ελληνικής Αστυνομίας δεν μπορεί να εξακολουθεί να γίνεται με τους όρους περασμένων δεκαετιών. Όχι γιατί όσα απασχολούσαν τότε το προσωπικό έπαψαν ξαφνικά να έχουν σημασία, αλλά γιατί η ίδια η πραγματικότητα γύρω μας έχει αλλάξει.

Το έγκλημα εξελίσσεται, η τεχνολογία μπαίνει όλο και περισσότερο στην καθημερινή αστυνόμευση, οι απαιτήσεις των πολιτών μεγαλώνουν και οι υπηρεσίες γίνονται περισσότερο εξειδικευμένες. Παράλληλα, έχει αλλάξει σημαντικά και η σύνθεση του προσωπικού της ΕΛ.ΑΣ.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα πρέπει κάποια στιγμή να δούμε και τον αστυνομικό συνδικαλισμό διαφορετικά. Να αναρωτηθούμε όχι μόνο τι διεκδικεί σήμερα, αλλά κυρίως τι Αστυνομία θέλει να υπάρχει αύριο.

Ένα Σώμα με διαφορετικές αφετηρίες

Στην Ελληνική Αστυνομία υπηρετούν σήμερα άνθρωποι που δεν ακολούθησαν όλοι την ίδια διαδρομή για να φορέσουν τη στολή. Αστυνομικοί, Ειδικοί Φρουροί και Συνοριακοί Φύλακες μπήκαν στο Σώμα με διαφορετικές διαδικασίες και έχουν διαφορετικές υπηρεσιακές αφετηρίες.

Αυτό είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να παραβλέψουμε.

Φυσικά και πρέπει να συζητάμε για το ποιο είναι το καλύτερο μοντέλο προσλήψεων και εκπαίδευσης. Το ερώτημα όμως είναι τι κάνουμε με τους ανθρώπους που ήδη βρίσκονται μέσα στην Αστυνομία, υπηρετούν μαζί, αντιμετωπίζουν πολλές φορές τα ίδια προβλήματα και τελικά δυσκολεύονται ακόμη και να καθίσουν γύρω από το ίδιο τραπέζι για να διαμορφώσουν μια κοινή ατζέντα.

Μπορεί να έχουμε περισσότερες συνδικαλιστικές φωνές από ποτέ. Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι αυτό σημαίνει πως έχουμε και ισχυρότερη φωνή.

Και ίσως αυτή να είναι μία από τις συζητήσεις που πρέπει κάποτε να γίνουν χωρίς προκαταλήψεις.

Κοιτάμε πολύ την είσοδο και λιγότερο τη διαδρομή

Για χρόνια ένα μεγάλο μέρος της συζήτησης αφορά τον τρόπο με τον οποίο κάποιος μπαίνει στην Αστυνομία. Είναι σημαντικό ζήτημα και προφανώς δεν πρέπει να υποβαθμιστεί.

Αλλά ένας αστυνομικός μπορεί να υπηρετήσει για δεκαετίες.

Κι εμείς πολλές φορές συζητάμε περισσότερο για την πόρτα από την οποία μπήκε στο Σώμα και πολύ λιγότερο για το τι θα συμβεί σε ολόκληρη την υπόλοιπη υπηρεσιακή του ζωή.

Πώς θα εκπαιδευτεί ξανά; Πώς θα αξιοποιηθούν οι γνώσεις που απέκτησε στην πορεία; Τι γίνεται αν έχει σπουδές, ξένες γλώσσες ή ιδιαίτερες ψηφιακές δεξιότητες; Μπορεί να αλλάξει αντικείμενο; Υπάρχει πραγματική δυνατότητα εξειδίκευσης; Μπορεί η εμπειρία που αποκτά στον δρόμο να αξιοποιηθεί αργότερα στην εκπαίδευση ή στον επιχειρησιακό σχεδιασμό;

Αυτά δεν είναι δευτερεύοντα ζητήματα. Είναι μέρος της συζήτησης για την Αστυνομία που θέλουμε να έχουμε τα επόμενα χρόνια.

Δεν υπάρχει πια μόνο «δρόμος» και «γραφείο»

Για πολλά χρόνια μάθαμε να χωρίζουμε περίπου τους αστυνομικούς σε δύο κατηγορίες: στους μάχιμους και στους «γραφείου».

Μόνο που σήμερα τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Ένα σημαντικό κομμάτι του σοβαρού εγκλήματος αντιμετωπίζεται πλέον μπροστά σε μια οθόνη. Κυβερνοέγκλημα, οικονομικό έγκλημα, ηλεκτρονικές απάτες, ψηφιακά πειστήρια, ανάλυση δεδομένων, πληροφοριακά συστήματα, διεθνής συνεργασία και οργανωμένο έγκλημα απαιτούν ανθρώπους με πολύ συγκεκριμένες γνώσεις.

Ένας αστυνομικός που βρίσκεται μπροστά σε έναν υπολογιστή μπορεί σήμερα να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας πολύ σοβαρής έρευνας.

Γι' αυτό θεωρώ ξεπερασμένη και την αντίληψη ότι ο νεότερος πρέπει περίπου αυτομάτως να βρίσκεται στον δρόμο και ο μεγαλύτερος, κάποια στιγμή, να μετακινείται σε ένα γραφείο.

Ένας νέος άνθρωπος με εξαιρετική ψηφιακή κατάρτιση μπορεί να είναι πολύ πιο χρήσιμος σε μια εξειδικευμένη υπηρεσία. Αντίστοιχα, ένας μεγαλύτερος και έμπειρος αστυνομικός, εφόσον βρίσκεται σε καλή φυσική κατάσταση και μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις, δεν υπάρχει λόγος να θεωρείται αυτομάτως ακατάλληλος για επιχειρησιακά καθήκοντα.

Η ημερομηνία γέννησης από μόνη της δεν μπορεί να αποτελεί σύστημα διαχείρισης προσωπικού.

Να ξέρουμε τι ανθρώπους έχουμε

Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα μεγάλα ζητήματα που πρέπει να απασχολήσουν την ΕΛ.ΑΣ. τα επόμενα χρόνια.

Να γνωρίζει πραγματικά το προσωπικό της.

Ποιος έχει σπουδές; Ποιος γνωρίζει ξένες γλώσσες; Ποιος έχει ιδιαίτερες ψηφιακές γνώσεις; Ποιος έχει μεγάλη επιχειρησιακή εμπειρία; Ποιος μπορεί να εκπαιδεύσει νεότερους συναδέλφους; Ποιος μπορεί και θέλει να παραμείνει στον δρόμο;

Δεν χρειάζεται ένας άνθρωπος να κάνει την ίδια δουλειά από την ημέρα που θα μπει στην Αστυνομία μέχρι την ημέρα που θα αποχωρήσει.

Χρειάζεται όμως να υπάρχει ένα σύστημα που να του δίνει τη δυνατότητα να εξελίσσεται και ταυτόχρονα να επιτρέπει στην Υπηρεσία να αξιοποιεί αυτά που πραγματικά μπορεί να προσφέρει.

Η εκπαίδευση δεν τελειώνει στη σχολή

Αν υπάρχει ένα πράγμα που έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία χρόνια, είναι η ταχύτητα με την οποία αλλάζει το ίδιο το έγκλημα.

Τεχνητή νοημοσύνη, κρυπτονομίσματα, drones, ηλεκτρονικές απάτες, κοινωνικά δίκτυα και τεράστιοι όγκοι ψηφιακών δεδομένων αποτελούν πλέον μέρος μιας πραγματικότητας που πριν από μερικά χρόνια είτε δεν υπήρχε είτε είχε πολύ μικρότερη σημασία.

Πώς μπορεί λοιπόν η εκπαίδευση ενός αστυνομικού να θεωρείται ότι ουσιαστικά ολοκληρώθηκε όταν αποφοίτησε από τη σχολή;

Εδώ θεωρώ ότι υπάρχει ένα τεράστιο πεδίο και για τον ίδιο τον συνδικαλισμό. Η διεκδίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στον αριθμό των προσλήψεων ή των οργανικών θέσεων. Πρέπει να αφορά και το επίπεδο της εκπαίδευσης, τη συνεχή μετεκπαίδευση και κυρίως την αξιοποίηση του προσωπικού που ήδη υπάρχει.

Και οι παλαιότεροι;

Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να φτάσουμε στο αντίθετο άκρο και να θεωρήσουμε ότι η τεχνολογική εξέλιξη ακυρώνει την εμπειρία.

Ένας αστυνομικός που έχει περάσει δεκαετίες στον δρόμο και έχει αντιμετωπίσει εκατοντάδες πραγματικά περιστατικά κουβαλά γνώσεις που δεν αποκτώνται εύκολα μέσα σε μια αίθουσα διδασκαλίας.

Το θέμα είναι πώς αξιοποιείται αυτή η γνώση.

Μπορεί να μεταφερθεί στους νεότερους; Μπορεί ο συγκεκριμένος άνθρωπος να προσφέρει στην εκπαίδευση, στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, σε ανακριτικές υπηρεσίες ή σε κέντρα επιχειρήσεων; Μπορεί να παραμείνει στον δρόμο εφόσον είναι ικανός και το επιθυμεί;

Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ταιριάζει σε όλους. Και ίσως αυτό ακριβώς πρέπει να αποδεχθούμε.

Και κάπου εδώ έρχεται ο συνδικαλισμός

Όλα τα παραπάνω μπορεί να φαίνονται περισσότερο υπηρεσιακά παρά συνδικαλιστικά. Στην πραγματικότητα όμως συνδέονται άμεσα.

Ο σύγχρονος αστυνομικός συνδικαλισμός δεν μπορεί να αφορά μόνο μία γενιά ή μία κατηγορία προσωπικού. Πρέπει να μπορεί να εκφράσει τον νέο και τον παλιό, τον αστυνομικό, τον Ειδικό Φρουρό και τον Συνοριακό Φύλακα, αυτόν που βρίσκεται στον δρόμο αλλά και εκείνον που εργάζεται σε μια εξειδικευμένη υπηρεσία.

Προφανώς δεν έχουν όλοι τα ίδια συμφέροντα σε όλα. Ούτε πρόκειται να συμφωνούν πάντοτε.

Αλλά όταν απέναντί τους βρίσκεται μία Πολιτεία που αποφασίζει για μισθούς, συντάξεις, μεταθέσεις, εκπαίδευση, προσλήψεις και συνθήκες εργασίας, αξίζει να αναρωτηθούμε πόσο αποτελεσματικό είναι να υπάρχουν τόσες διαφορετικές φωνές που πολλές φορές αδυνατούν να συναντηθούν ακόμη και στα βασικά.

Δεν λέω ότι η ενότητα λύνει αυτομάτως όλα τα προβλήματα. Λέω όμως ότι η διαρκής πολυδιάσπαση σίγουρα δεν τα κάνει ευκολότερα.

Ίσως ήρθε η ώρα για μια μεγαλύτερη συζήτηση

Δεν χρειάζεται κάθε συνδικαλιστική διεκδίκηση να αφορά ένα ακόμη επίδομα ή μια αποσπασματική αλλαγή.

Ίσως μία από τις σημαντικότερες διεκδικήσεις θα ήταν να ανοίξει επιτέλους μια σοβαρή συζήτηση για το μοντέλο του αστυνομικού προσωπικού που θέλουμε για τις επόμενες δεκαετίες.

Για την εκπαίδευση και τη μετεκπαίδευση. Για τις πραγματικές ειδικότητες. Για την αξιοποίηση των σπουδών και των δεξιοτήτων. Για τη δυνατότητα ενός αστυνομικού να αλλάζει αντικείμενο κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του. Για το πώς θα κρατήσουμε και θα μεταφέρουμε την εμπειρία των παλαιότερων. Και, φυσικά, για το πώς διαφορετικές κατηγορίες προσωπικού μπορούν να αποκτήσουν περισσότερα κοινά σημεία εκπροσώπησης.

Δεν έχω την ψευδαίσθηση ότι υπάρχουν εύκολες απαντήσεις σε όλα αυτά.

Υπάρχει όμως κάτι που δύσκολα αμφισβητείται: η Ελληνική Αστυνομία ήδη αλλάζει, είτε το σχεδιάζουμε είτε όχι.

Το ζήτημα είναι αν ο συνδικαλισμός θα προσπαθήσει να διαμορφώσει αυτή την αλλαγή ή αν θα περιοριστεί στο να την παρακολουθεί, εξακολουθώντας να αντιμετωπίζει τα καινούργια προβλήματα με εργαλεία μιας άλλης εποχής.

Η συντακτική ομάδα του katehacker

Κ.Δ. & Κ.Ν.