Σουγιάς 5 εκατοστών και Αυτόφωρο: Έφταιγαν πράγματι οι αστυνομικοί της ΔΙ.ΑΣ. ή ο νόμος που κλήθηκαν να εφαρμόσουν;

 

Η σύλληψη δημοσιογράφου στην Καλλιθέα για έναν μικρό σουγιά που βρέθηκε στο μπρελόκ του προκάλεσε συζήτηση, κυρίως μετά την αθώωσή του από το δικαστήριο. Είναι όμως άλλο πράγμα η τελική κρίση του δικαστή και άλλο η ενέργεια του αστυνομικού τη στιγμή που εντοπίζει ένα αντικείμενο το οποίο μπορεί να εμπίπτει στον νόμο περί όπλων. Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματική συζήτηση.

Η υπόθεση του δημοσιογράφου Γιώργη-Βύρωνα Δάβου παρουσιάστηκε από την «Εφημερίδα των Συντακτών» ως μία «άσκοπη σύλληψη», αποτέλεσμα «υπερβάλλοντος ζήλου» αστυνομικών της Ομάδας ΔΙ.ΑΣ. 

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στην Καλλιθέα βρέθηκε στο μπρελόκ του ένας μικρός σουγιάς με λεπίδα περίπου 5 εκατοστών. Ακολούθησε σύλληψη για παράβαση της νομοθεσίας περί όπλων, κράτηση και παραπομπή στο Αυτόφωρο, όπου τελικά αθωώθηκε λόγω αμφιβολιών. 

Μέχρι εδώ τα γεγονότα.

Το ερώτημα, όμως, είναι διαφορετικό:

Η αθώωση του πολίτη σημαίνει αυτομάτως ότι οι αστυνομικοί έκαναν λάθος που προχώρησαν στη διαδικασία;

Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή.

Τι λέει πραγματικά ο νόμος για τα μαχαίρια

Ο ν. 2168/1993 περί όπλων δεν προβλέπει έναν απλό κανόνα του τύπου «μέχρι 5 εκατοστά επιτρέπεται, πάνω από 5 απαγορεύεται».

Η νομοθεσία εντάσσει στην έννοια των όπλων και κατηγορίες μαχαιριών, προβλέποντας παράλληλα εξαιρέσεις ανάλογα με τη χρήση τους. Το πλαίσιο μάλιστα τροποποιήθηκε το 2025, ώστε να γίνεται ειδικότερη αναφορά σε μαχαίρια γενικής και ειδικής χρήσης, όπως αυτά που προορίζονται για τρόφιμα, επαγγελματική ή εκπαιδευτική χρήση, τέχνη, θήρα, αλιεία, ορειβασία, τουριστικούς σκοπούς ή συναφείς δραστηριότητες. 

Παράλληλα, το άρθρο 10 του ν. 2168/1993 ρυθμίζει την οπλοφορία και προβλέπει ποινικές συνέπειες για την παράνομη μεταφορά όπλων ή άλλων αντικειμένων που υπάγονται στις σχετικές διατάξεις. 

Άρα, τα πέντε εκατοστά από μόνα τους δεν αθωώνουν ούτε καταδικάζουν κανέναν.

Και αυτό είναι ίσως το πρώτο στοιχείο που χάνεται μέσα στον θόρυβο της συγκεκριμένης υπόθεσης.

Ο αστυνομικός στον δρόμο δεν είναι δικαστής

Σύμφωνα με τις πηγές της ΕΛ.ΑΣ. που επικαλείται η ίδια η «Εφ.Συν.», οι αστυνομικοί θεώρησαν ότι ήταν υποχρεωμένοι να ακολουθήσουν την προβλεπόμενη διαδικασία μετά τον εντοπισμό του αντικειμένου. 

Από την άλλη πλευρά, ο δημοσιογράφος περιγράφει μια δυσανάλογη ταλαιπωρία: πολύωρη κράτηση, μεταφορά στο Τζάνειο λόγω προβλήματος υγείας και, όπως καταγγέλλει, συνθήκες κράτησης στις οποίες δεν του προσφέρθηκε ούτε νερό. Αυτές είναι σοβαρές καταγγελίες, αλλά σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα δεν είχε υποβληθεί μέχρι τότε επίσημη καταγγελία που να έχει προκαλέσει ΕΔΕ ή άλλη εσωτερική έρευνα. 

Αυτά τα δύο μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα.

Ένας πολίτης μπορεί να έχει υποστεί μεγάλη και ενδεχομένως δυσανάλογη ταλαιπωρία, χωρίς αυτό από μόνο του να αποδεικνύει ότι οι αστυνομικοί που πραγματοποίησαν τον έλεγχο ενήργησαν παράνομα.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το σημείο που αξίζει να συζητηθεί.

Αθώωση δεν σημαίνει αυτομάτως παράνομη σύλληψη

Ο δημοσιογράφος αθωώθηκε λόγω αμφιβολιών. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της ποινικής διαδικασίας και πρέπει να αναφέρεται καθαρά. 

Δεν προκύπτει όμως από το δημοσιευμένο ρεπορτάζ ότι το δικαστήριο αποφάνθηκε πως οι αστυνομικοί της ΔΙ.ΑΣ. προέβησαν σε παράνομη σύλληψη ή ότι επέδειξαν «υπερβάλλοντα ζήλο».

Πρόκειται για διαφορετικές κρίσεις.

Ο δικαστής καλείται να αποφασίσει εάν αποδείχθηκε πέραν της απαιτούμενης αμφιβολίας η ενοχή του κατηγορουμένου.

Ο αστυνομικός, αντιθέτως, βρίσκεται στον δρόμο και καλείται εκείνη τη στιγμή να αποφασίσει πώς θα χειριστεί ένα αντικείμενο που ενδεχομένως υπάγεται στη νομοθεσία περί όπλων.

Και δεν έχει μπροστά του τη δυνατότητα να εκδώσει... δικαστική απόφαση.

«Το είχα μαζί μου στη Βουλή» – Είναι νομικό επιχείρημα;

Στο δημοσίευμα γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στο γεγονός ότι ο συγκεκριμένος σουγιάς βρισκόταν επί χρόνια στο μπρελόκ του δημοσιογράφου και, κατά τα λεγόμενά του, είχε περάσει από ελέγχους σε υπουργεία, στη Βουλή, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε πρεσβείες και άλλους χώρους υψηλής ασφαλείας. 

Δεν αποτελεί όμως από μόνο του απόδειξη νομιμότητας.

Το γεγονός ότι ένα αντικείμενο πέρασε έναν προηγούμενο έλεγχο δεν δεσμεύει νομικά τον επόμενο αστυνομικό που θα το εντοπίσει.

Μήπως τελικά κοιτάμε τον λάθος άνθρωπο;

Και εδώ φτάνουμε στην ουσία.

Εάν θεωρούμε παράλογο ένας πολίτης να μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με Αυτόφωρο, κράτηση και δικαστήριο εξαιτίας ενός σουγιά πέντε εκατοστών που είχε στο μπρελόκ του, τότε ίσως η συζήτηση πρέπει να γίνει για το ίδιο το νομοθετικό και δικονομικό πλαίσιο και για τον τρόπο εφαρμογής του.

Όχι να τελειώνει στον αστυνομικό της ΔΙ.ΑΣ. που πραγματοποίησε τον έλεγχο.

Γιατί διαφορετικά δημιουργείται ένα παράδοξο:

Ζητάμε από τον αστυνομικό να εφαρμόζει τον νόμο, αλλά όταν η εφαρμογή του νόμου παράγει ένα αποτέλεσμα που μας φαίνεται υπερβολικό, χρεώνουμε την υπερβολή αποκλειστικά στον αστυνομικό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αστυνομική ενέργεια είναι αυτομάτως σωστή ή ότι δεν πρέπει να ελέγχεται. Το αντίθετο. Η νομιμότητα και η αναλογικότητα των ενεργειών των αστυνομικών πρέπει να ελέγχονται.

Όμως το ίδιο αυστηρά πρέπει να εξετάζεται και τι ακριβώς τους ζητά η Πολιτεία να εφαρμόζουν στον δρόμο.

Ο δημοσιογράφος αθωώθηκε.

Και καλώς η υπόθεση κρίθηκε από το αρμόδιο δικαστήριο.

Το ερώτημα που μένει, όμως, είναι άλλο:

Αν ένας σουγιάς πέντε εκατοστών σε ένα μπρελόκ μπορεί να οδηγήσει έναν πολίτη στο Αυτόφωρο και την επόμενη ημέρα το δικαστήριο να τον αθωώσει, μήπως πριν μιλήσουμε για «υπερβάλλοντα ζήλο» του αστυνομικού πρέπει να κοιτάξουμε λίγο πιο ψηλά — στον νόμο και στη διαδικασία που ο ίδιος καλείται να εφαρμόσει;