Παράνομες οι φορητές συσκευές της ΕΛ.ΑΣ. με απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων

 

Με την απόφαση 45/2025 η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) αναστέλλει την παραγωγική λειτουργία του συστήματος “Smart Policing”. Η Αρχή έκρινε ότι η χρήση των 1.000 έξυπνων συσκευών και των 500 φορητών σαρωτών βιομετρικών δεδομένων από την Αστυνομία στερείται νόμιμης βάσης καθώς δεν υφίσταται το απαραίτητο νομοθετικό πλαίσιο για τη λειτουργία τους.

H απόφαση δεν αφορά την απλή καταγραφή εικόνας από κάμερες στις στολές των αστυνομικών, αλλά την ενεργή χρήση λογισμικού που αναγνωρίζει αυτόματα το πρόσωπο και τα αποτυπώματα του πολίτη.  

Η παρέμβαση της Homo Digitalis

Η υπόθεση εξετάστηκε μετά από αίτημα γνωμοδότησης της Homo Digitalis, μιας ελληνικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που εστιάζει στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ψηφιακή εποχή και αποτελεί μέλος της μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ψηφιακών Δικαιωμάτων (European Digital Rights).

Η οργάνωση ζήτησε τον έλεγχο της νομιμότητας της σύμβασης προμήθειας και λειτουργίας του επίμαχου συστήματος καθώς και την εξέταση της συμβατότητάς του με το ισχύον πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Τι περιλαμβάνει το σύστημα «Έξυπνης Αστυνόμευσης»

Το σύστημα σχεδιάστηκε για να παρέχει στους αστυνομικούς τη δυνατότητα επιτόπιων ελέγχων με χρήση βιομετρικών δεδομένων. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει:

1. Αυτόματη αναγνώριση προσώπου (Face recognition): Λήψη φωτογραφίας και άμεση σύγκριση με τις κεντρικές βάσεις δεδομένων της ΕΛ.ΑΣ.
2. Επιτόπια δακτυλοσκόπηση: Χρήση φορητών σαρωτών για τη λήψη αποτυπωμάτων και τη διασύνδεσή τους με εθνικές και ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων (AFIS, SIS II).

Ψηφιακές ταυτοποιήσεις στον δρόμο: Το σκεπτικό της Αρχής

Η Αρχή δέχθηκε ότι η καταστολή του εγκλήματος είναι θεμιτός σκοπός, ωστόσο υπογράμμισε ότι αυτό δεν νομιμοποιεί αυτόματα τη χρήση τέτοιας τεχνολογίας. Σύμφωνα με την απόφαση:

• • Απορρίφθηκε το Π.Δ. του 1977: Οι διατάξεις του 1977 αφορούν την παραδοσιακή σήμανση κατηγορουμένων και κρίθηκαν ανεπίκαιρες για ψηφιακές βιομετρικές επεξεργασίες.
  • Η «προσωρινή» συλλογή παραμένει επέμβαση: Η Αρχή απέρριψε τον ισχυρισμό της ΕΛ.ΑΣ. ότι τα δεδομένα δεν αποθηκεύονται μόνιμα. Ξεκαθάρισε ότι ακόμα και η στιγμιαία επεξεργασία βιομετρικών στοιχείων αποτελεί σοβαρή επέμβαση στα δικαιώματα του πολίτη και απαιτεί ειδικό νόμο.

• Απουσία σχεδιασμού προστασίας: Διαπιστώθηκε ότι η ΕΛ.ΑΣ. δεν διενήργησε εγκαίρως την απαραίτητη Εκτίμηση Αντικτύπου (DPIA) και δεν συμπεριέλαβε τον Υπεύθυνο Προστασίας Δεδομένων (DPO) στον σχεδιασμό του έργου, παραβιάζοντας την αρχή της προστασίας δεδομένων «ήδη από τον σχεδιασμό».Στην απόφαση γίνεται ειδική μνεία στην προειδοποιητική επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την Ελλάδα (2022) για πλημμελή ενσωμάτωση της Κοινοτικής Οδηγίας 2016/680. Η Αρχή απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση: Οποιαδήποτε ενεργοποίηση του συστήματος στο μέλλον, χωρίς την προηγούμενη θέσπιση ειδικού, σαφούς και προβλέψιμου νόμου, θα συνιστά παράνομη επεξεργασία δεδομένων.