Επικείμενες κρίσεις στην ΕΛ.ΑΣ.: Το παρασκήνιο της ισχύος και το ζητούμενο της αξιοπιστίας

 Οι επικείμενες κρίσεις στην Ελληνική Αστυνομία επανέρχονται στο προσκήνιο ως μια από τις πιο καθοριστικές διαδικασίες για το μέλλον του Σώματος. Δεν πρόκειται απλώς για μια τυπική διοικητική πράξη, αλλά για μια διαδικασία που επηρεάζει άμεσα την επιχειρησιακή λειτουργία, την εσωτερική συνοχή και, τελικά, την εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς την Αστυνομία.

Παρά τις επίσημες διακηρύξεις περί αντικειμενικότητας και αξιοκρατίας, οι κρίσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται από μεγάλο μέρος του προσωπικού με καχυποψία. Και αυτό όχι αδικαιολόγητα.

Η επίκληση της «αξιοκρατίας» και η πραγματικότητα

Σε κάθε κύκλο κρίσεων, επανέρχεται το αφήγημα ότι οι αποφάσεις βασίζονται πλέον σε μετρήσιμα κριτήρια, υπηρεσιακή απόδοση και διοικητική επάρκεια. Η εικόνα που επιχειρείται να δοθεί είναι αυτή μιας διαδικασίας απαλλαγμένης από παρεμβάσεις, όπου οι άξιοι παραμένουν και οι ανεπαρκείς απομακρύνονται.

Ωστόσο, η πραγματικότητα συχνά διαψεύδει αυτό το αφήγημα. Η επιλεκτική προαγωγή, η αιφνίδια αποστρατεία στελεχών με αποδεδειγμένη εμπειρία και η επαναλαμβανόμενη παρουσία συγκεκριμένων προσώπων σε θέσεις-κλειδιά δημιουργούν την αίσθηση ότι η αξιοκρατία λειτουργεί περισσότερο ως επικοινωνιακό εργαλείο παρά ως σταθερός κανόνας.

Πολιτικές παρεμβάσεις και εξαρτήσεις

Η πολιτική επιρροή παραμένει ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες. Η εκάστοτε πολιτική ηγεσία επιθυμεί αξιωματικούς που θεωρεί «αξιόπιστους», όχι μόνο σε επιχειρησιακό αλλά και σε πολιτικό επίπεδο. Αυτό συχνά οδηγεί στη δημιουργία σχέσεων εξάρτησης, οι οποίες υπονομεύουν την ανεξαρτησία της διοίκησης και καλλιεργούν πρακτικές που δύσκολα συμβαδίζουν με το δημόσιο συμφέρον.

Στο ίδιο πλαίσιο, και μέρος του συνδικαλιστικού χώρου εμφανίζεται να λειτουργεί ως ενδιάμεσος μηχανισμός επιρροής, επιδιώκοντας ρόλο ρυθμιστή στις κρίσεις, με αντάλλαγμα την προστασία ή την προώθηση συγκεκριμένων στελεχών.

Πίεση από ισχυρά συμφέροντα

Δεν μπορεί να αγνοηθεί και η πίεση που ασκείται από οικονομικά, επιχειρηματικά και επικοινωνιακά κέντρα. Η τοποθέτηση «φιλικών» προσώπων σε καίριες υπηρεσίες θεωρείται από ορισμένους προϋπόθεση για την εξασφάλιση προστασίας, προνομιακής μεταχείρισης ή έγκαιρης πληροφόρησης.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ενδεχόμενο διείσδυσης εγκληματικών δικτύων, τα οποία επιδιώκουν να επηρεάσουν κρίσιμες τοποθετήσεις, αποδυναμώνοντας τον επιχειρησιακό σχεδιασμό και θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια την ασφάλεια του κράτους.

Εσωτερικές ισορροπίες και αναπαραγωγή ισχύος

Στο εσωτερικό της ΕΛ.ΑΣ., οι κρίσεις συχνά λειτουργούν ως μηχανισμός αναπαραγωγής ισχύος. Ανώτατα και ανώτερα στελέχη επιδιώκουν να διατηρούν γύρω τους πρόσωπα της απολύτου εμπιστοσύνης τους, δημιουργώντας κλειστά δίκτυα επιρροής. Το αποτέλεσμα είναι μια διοικητική πυραμίδα όπου η εξέλιξη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την αξία, αλλά από τη θέση στο σύστημα συμμαχιών.

Το ζητούμενο: πραγματική θεσμική αλλαγή

Παρά τις επιμέρους προσπάθειες εκσυγχρονισμού, το πρόβλημα παραμένει δομικό. Η κοινωνία απαιτεί μια Αστυνομία επαγγελματική, ανεξάρτητη και αξιόπιστη. Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς διαφάνεια στη διαδικασία των κρίσεων, σαφή κριτήρια αξιολόγησης, ουσιαστικό έλεγχο και πραγματική λογοδοσία.

Οι κρίσεις στην ΕΛ.ΑΣ. δεν μπορεί να συνεχίσουν να εκλαμβάνονται ως παιχνίδι ισορροπιών και επιρροών. Οφείλουν να αποτελέσουν εργαλείο ενίσχυσης της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των πολιτών.

Η πολιτεία καλείται να αποδείξει στην πράξη ότι η αξιοκρατία δεν είναι σύνθημα, αλλά κανόνας. Διαφορετικά, κάθε κύκλος κρίσεων θα αναπαράγει τα ίδια προβλήματα, αφήνοντας το Σώμα και την κοινωνία εγκλωβισμένους σε έναν φαύλο κύκλο δυσπιστίας.